Cà chua GMO: Nghiên cứu sớm nhưng không được sử dụng

Thực phẩm GMO đang là vấn đề gây tranh cãi trên toàn thế giới. Nhiều người cho rằng ngô và đậu nành là những thực phẩm GMO đầu tiên. Tuy nhiên, thực chất một số thông tin lại khẳng định cà chua GMO mới là sản phẩm được nghiên cứu sớm nhất.

Lịch sử của cà chua GMO

ca-chua-gmo-1

Cà chua được xem là thực phẩm biến đổi gen sớm nhất

Cà chua là sản phẩm thương mại đầu tiên được biến đổi gen, còn gọi là cà chua GMO. Các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều quan điểm khác nhau về thực phẩm mới này, mở ra những tranh luận về chính trị, kinh tế, sức khỏe của cà chua GMO và các thực phẩm biến đổi gen sau này.

Loại cà chua GMO đầu tiện là cà chua Flavr Savr đã được Calgene (nay là một phần của Monsanto – Hoa Kỳ) giới thiệu cho người tiêu dùng vào năm 1994 sau khi nhận được sự chấp thuận của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ với sự phân biệt chung được công nhận là an toàn hoặc GRAS. Trạng thái GRAS nghĩa là việc một thực phẩm trước khi đưa ra thị trường phải được thực hiện các nghiên cứu khoa học ngang hàng để xác định mức độ an toàn của chúng.

Tại trang web Alliance for Integrity, xuất bản các tài liệu nội bộ giữa một cán bộ tuân thủ FDA và điều phối viên CNSH của FDA năm 1992 cho thấy một số nhà khoa học của FDA đã đặt câu hỏi về chính sách mới rộng lớn cho phép thực phẩm GMO được các công ty phát triển. Trong đó cũng đề cập đến việc các yếu tố rủi ro đã không được đề cập đầy đủ. Việc đánh giá an toàn và ghi nhãn đã không được thực hiện đầy đủ. Thậm chí, các công ty còn được phép đưa thực phẩm GMO mới ra thị trường mà không có thông báo công khai hoặc thông tin để người tiêu dùng nhận dạng sản phẩm là GMO.

Tuy nhiên, dù như vậy thì ngay sau vài năm đưa ra thị trường, cà chua GMO đã phải ngừng sản xuất. Ngày nay chúng chỉ xuất hiện trong các nghiên cứu chứ không xuất hiện trên kệ hàng cho người tiêu dùng.

Cà chua Flavr Savr

ca-chua-gmo-2

Cà chua Flavr Savr được nghiên cứu để bảo tồn lâu hơn

Loại cà chua GMO đầu tiên được nghiên cứu là Flavr Savr. Sản phẩm được tạo ra bằng cách đưa vật liệu di truyền có thể đảo ngược sự mềm mại tự nhiên và quả cà chua. Được biết, cà chua chín thường sản xuất một loại enzyme gọi là polygalacturonase hoặc PG. Chất này sẽ phá vỡ thành tế bào khi quả chín, làm cho cà chua mềm và hỏng.

Căn cứu vào đặc tính này, các nhà khoa học đã dùng vật liệu di truyền để ngăn chặn việc sản xuất PG. Các gen này sau đó được nhân bản và chèn vào các tế bào để tạo ra cây cà chua GMO Flavr Savr. Khi mới tung ra thị trường, sản phẩm cà chua GMO này rất nổi tiếng. Tuy nhiên, ngay sau đó chúng đã mất khả năng kinh tế trong sản xuất thương mại vì người tiêu dùng bắt đầu tránh cà chua GMO. Đến năm 1997, cà chua GMO bị dừng sản xuất thương mại.

Ngoài việc không được người tiêu dùng đón nhận, một số nguồn tin cho rằng việc dừng sản xuất thương mại cà chua GMO Flavr Savr có thể liên quan đến các nghiên cứu của Calgene trên chuột thí nghiệm. Theo đó, thử nghiệm tự nguyện của Calgene trên chuột cho thấy chuột thí nghiệm ăn một giống cà chua GMO Flavr Savr đã bị tổn thương dạ dày (chính xác là tình trạng xuất huyết), thậm chí một số con đã chết. Trong khi đó, những con chuột ăn giống Flavr Savr khác hoặc cà chua tự nhiên, cà chua Non – GMO hoàn toàn không có tổn thương.

Điều này đã làm dấy lên lo ngại việc cà chua có thể dẫn đến xuất huyết kéo dài, đe dọa đến tính mạng. Đặc biệt, một số chuyên gia nhận định tình trạng này sẽ rất nguy hiểm ở những người già sử dụng aspirin để ngăn ngừa huyết khối.

Cà chua cá

ca-chua-gmo-3

Loại cà chua gép gen cá bơn đã bị phải đối gay gắt

Một công ty khác, DNA Plant Technology lại phát triển một loại cà chua GMO khác được gọi là cà chua cá. Cái tên này bắt nguồn từ việc công ty kết hợp các gen từ cá bơn Bắc Cực với DNA cà chua với hy vọng tạo ra các cây cà chua có khả năng chống trọi cái lạnh hiệu quả. Tuy nhiên, giống cà chua GMO này đã không thành công về mặt kinh tế. Đến nay, dự án đã bị bỏ hoang và cái gọi là cà chua cá không bao giờ được bán trên thị trường.

Bởi ngay trong quá trình thực hiện dự án, việc chuyển gen từ một loài động vật sang thực vật (đưa gen cá bơn vào cà chua) đã bị phản đối gay gắt. Nhiều người cho rằng nghiên cứu của DNA Plant Technology sẽ tạo ra DNA bị biến đổi, hư hỏng và gián đoạn. Chuỗi DNA không tự nhiên này có thể đe dọa sức khỏe người dùng.

Gây tranh cãi từ chính quy trình nghiên cứu thực phẩm GMO

Phần lớn các tranh cãi về sự an toàn của các thực phẩm GMO đều bắt nguồn từ quá trình nghiên cứu ra nó. Để phát triển một thực phẩm biến đổi gen, các nhà nghiên cứu thường dùng các “khẩu súng gen” bắn vật liệu di truyền vào cac tế bào. Tuy nhiên, quá trình bắn có thể đưa các vi khuẩn vào tế bào (theo vật liệu di truyền mới), hoặc các vật liệu di truyền kết hợp lỗ, gây hại. Tất cả các vấn đề này đều không thể đoán trước, chúng làm hỏng các tế bào và gây các đột biến khó kiểm soát xảy ra.

Đột biến có thể tốt nhưng nhưng nghiên cứu nhỏ lẻ lại đang chỉ ra chúng gây hại khiến người tiêu dùng hoang mang. Đến nay, cà chua GMO gần như không xuất hiện trên thị trường vì lý do này, khi “cha đẻ” của chúng không chứng minh được chúng an toàn và thân thiện với người dùng.