Gạo vàng biến đổi gen được Úc và New Zealand dùng làm thực phẩm

Hiện các thực phẩm có nguồn gốc từ giống gạo vàng biến đổi gen giàu vitamin A mang tên GR2E đã được phê duyệt và đưa vào Danh mục thực phẩm chuẩn của Úc và New Zealand.

Gạo vàng là gì?

gao-vang-bien-doi-gen-1

Gạo vàng là một trong những giống biến đổi gen bổ sung dưỡng chất quan trọng

Gạo vàng được sản xuất từ giống lúa biến đổi gen để tăng cường hàm lượng beta-carotene trong mỗi hạt gạo. Khi vào cơ thể, beta-carotene có thể chuyển hóa thành vitamin A để đáp ứng đủ lượng vitamin A khuyến cáo hàng ngày.

Theo thống kê, thiếu hụt vitamin nói chung và vitamin A nói riêng đang gây ra những vấn đề về sức khỏe nghiêm trọng cho hàng triệu trẻ em và phụ nữ mang thai trên toàn cầu. Do đó, Viện nghiên cứu Lúa gạo quốc tế (IRRI) đã tiến hành nghiên cứu và phát triển giống gạo vàng mang tên GR2E để hỗ trợ giảm thiểu các chứng bệnh liên quan đến thiếu hụt vitamin A, đặc biệt là ở những nước dùng gạo là thực phẩm chính.

Ngoài gạo vàng, hiện IRRI đang phát triển các thực phẩm GMO khác từ lúa có khả năng tăng cường thành phần sắt, kẽm để con người hấp thu được nhiều vitamin và khoáng chất quan trọng hơn.

Tuy nhiên, gạo vàng biến đổi gen CR2E vẫn là sản phẩm nổi bật trong “Chương trình lúa gạo tăng cường sức khỏe” của IRRI. Hiện đây là giống gạo tăng cường dinh dưỡng đầu tiên được cấp phép dùng làm thực phẩm. Gần đây nhất, giống gạo vàng biến đổi gen này đã được chấp thuận tại Úc và New Zealand.

gao-vang-bien-doi-gen-2

Gạo vàng được kỳ vọng sẽ giúp giảm tình trạng thiếu vitamin ở phụ nữ có thai

Úc và New Zealand dùng gạo vàng làm thực phẩm

Thực phẩm trên thị trường Úc và New Zealand đều được xét duyệt kỹ lưỡng bởi Cơ quan tiêu chuẩn về thực phẩm của Úc và New Zealand (FSANZ). Cụ thể, FSANZ là cơ quan nhà nước đại diện cho cả Chính phủ Úc, chính quyền các bang và vùng lãnh thổ của Úc cũng như Chính phủ New Zealand trong việc đánh giá an toàn thực phẩm và cho phép thực phẩm lưu hành tại 2 quốc gia này.

Để đánh giá mức độ an toàn, FSANZ luôn áp dụng các phương pháp tiếp cận thận trọng, dựa trên các khái niệm, nguyên tắc được các tổ chức quốc tế lớn đưa ra. Trong hơn 2 thập kỷ qua, cơ quan này vẫn tham khảo thông tin của các cơ quan như Tổ chức Y tế Thế giới (WHO – World Health Organization), Tổ chức Nông Lương Liên hợp quốc (FAO – Food and Agriculture Organization of the United Nations), Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD – Organization for Economic Co-operation and Development) và Ủy ban Tiêu chuẩn thực phẩm quốc tế (Ủy ban Codex – Codex Alimentarius Commisson), đặc biệt là về vấn đề của các thực phẩm GMO.

Sau khi tham khảo thông tin, đánh giá của các cơ quan này cũng như nghiêm túc xét duyệt về hàm lượng dưỡng chất của gạo vàng biến đổi gen và các yếu tố liên quan, gần đây nhất FSANZ đã chính thức chấp thuận thực phẩm có nguồn gốc từ gạo vàng biến đổi gen được phép tiêu thụ trên thị trường của 2 nước này.

“Trong quá trình đánh giá, không phát hiện được nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe của cộng đồng và các quan ngại liên quan đến tính an toàn của giống gạo GR2E. Dựa trên cơ sở dữ liệu được cung cấp và các thông tin hiện có, thực phẩm có nguồn gốc từ gạo GR2E được cho là an toàn với con người như thực phẩm có nguồn gốc từ các giống gạo truyền thống”, trích kết luận của FSANZ.

Các loại gạo biến đổi gen khác

gao-vang-bien-doi-gen-3

Trên thế giới còn có nhiều loại gạo GMO với các công dụng khác nhau

Như đã nói ở trên, gạo vàng biến đổi gen là sản phẩm tiêu biểu do Viện nghiên cứu Lúa gạo quốc tế (IRRI) nghiên cứu. Tuy nhiên, thực tế hiện tại có không ít giống lúa gạo biến đổi gen. Có thể kể đến một số giống chính như:

– Lúa biến đổi gen để tăng năng suất BRRIdhan-86 của Bangladesh:

Nhiều năm qua, Bangladesh vẫn thuộc nhóm nước phải nhập khẩu gạo để đáp ứng nhu cầu nội địa của người dân. Đây là một trong những khách hàng mua gạo lớn của Việt Nam. Thậm chí, để đảm bảo giá ở mức tốt, ổn định, quốc gia này còn ký kết hợp đồng Chính phủ với Việt Nam. Đây cũng là lý do chính quyền nước này muốn tăng năng suất lúa trong nước để giảm nhập khẩu.

Ước tính Bangladesh đang có gần 75% diện tích trong tổng số 7,84 triệu ha đất canh tác được dùng để trồng lúa. Diện tích này gấp 1,5 diện tích trồng lúa ở Việt Nam nhưng năng suất cao nhất chỉ được 3,4 tấn/ ha, bằng 1 nửa so với sản xuất tại nước ta.

Một trong những biện pháp để tăng năng suất lúa mà Bangladesh lựa chọn là ứng dụng công nghệ. Nước này đã tích cực hỗ trợ và thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ sinh học và các giống cây trồng biến đổi gen, nhất là lúa biến đổi gen để phát triển ngành trồng trọt. Đây là một trong những trọng tâm hướng tới sự phát triển thịnh vượng vào năm 2021 của cả quốc gia này.

Sau nhiều năm nghiên cứu, sự đầu tư của Chính phủ Bangladesh đã có hiệu quả. Tờ báo Thedailystar.net của nước này cho biết hồi tháng 12/2017 Chính phủ Bangladesh đã phê duyệt việc trồng giống lúa biến đổi gen đầu tiên mang tên BRRIdhan-86. Các nhà nghiên cứu kỳ vọng giống lúa này sẽ giúp tăng năng suất thêm khoảng 0,5 tấn gạo/ 1 ha so với giống lúa được trồng rộng rãi nhất hiện nay ở Bangladesh là BRRIdhan-28.

– Gạo biến đổi gen để quản lý các triệu chứng HIV:

Nếu gạo GMO như gạo vàng biến đổi gen hay các loại bổ sung dinh dưỡng, chống biến đổi khí hậu đã khá phổ biến thì gần đây nhóm nhà khoa học đến từ Mỹ, Anh và Tây Ban Nha lại quyết định phát triển một dòng gạo biến đổi gen mới để quản lý các triệu chứng ung thư tại những quốc gia thuốc truyền khó tiến cận, góp phần giải quyết đại dịch HIV.

Theo đó, số liệu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho thấy đến năm 2017 đã có gần 37 triệu người trên thế giới phải sống chung với HIV. Trong đó có hơn 25 triệu người ở châu Phi, thuộc những vùng kinh tế kém phát triển. Dù sự lây lan của vi rút suy giảm miễn dịch này đã có phần giảm những năm 2015 vẫn còn 2,1 triệu người nhiễm mới căn bệnh thế kỷ này.

Về giải pháp điều trị thì đến năm 2018, y học vẫn dựa vào 2 phương pháp là giáo dục sức khỏe tình dục và dùng thuốc uống để kiểm soát sự lây lan của vi rút gây bệnh. Bệnh nhân nhiễm HIV thường được dùng một loại thuốc kháng vi rút để ngăn vi rút xâm hạp, trì hoãn sự khởi phát của AIDS, để bệnh nhân có được một cuộc sống lâu dài, khỏe mạnh và không lây nhiễm ra cộng đồng.

Tuy nhiên, không phải tất cả mọi người đều đang được tiếp cận với các giải pháp y tế này. Do đó, nhóm nghiên cứu đã tiến hành phát triển giống gạo GMO để cung cấp một giải pháp kiểm soát bệnh hiệu quả, giá cả phải chăng đến với bệnh nhân HIV ở các nước khó khăn, không tiếp cận y tế tốt.

Những hạt gạo này kiểm soát HIV bởi giống lúa tạo ra 3 loại protetin kháng thể đơn dòng 2G12, cyanovirin-N và lectin griffithsin. Những thử nghiệp sơ bộ trong ống nghiệm cho thấy việc liên kết với gp120 (glycoprotein cho phép virus xâm nhập vào tế bào) và trung hòa HIV. Loại gạo GMO này có thể được nghiền thành dạng bột nhão để dùng như một kem bột, chống lại vi rút tương tự như cách hoạt động của thuốc kháng vi rút.

Đặc biệt, việc trồng gạo GMO tại các quốc gia sẽ tiết kiệm chi phía và khiến việc điều trị trở nên thuận tiện hơn, đến được với nhiều bệnh nhân hơn.