Nông dân đã trồng bao nhiêu loại thực phẩm biến đổi gen ở Việt Nam?

Với ưu thế là khả năng chống chịu sâu bệnh tốt, năng suất cao, giảm ngày công chăm sóc, thực phẩm biến đổi gen ở Việt Nam đang ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, liệu thực phẩm biến đổi gen có tuyệt vời như nhiều nhà khoa học vẫn nói? Và thực tế việc trồng thực phẩm biến đổi gen ở Việt Nam đã đến bước nào, bao nhiêu giống, sản lượng ra sao?

Thực phẩm biến đổi gen là gì?

thuc-pham-bien-doi-gen-o-viet-nam-1

Thực phẩm biến đổi gen đang xuất hiện ngày một nhiều tại thị trường Việt Nam

Thực phẩm biến đổi gen (Genetically Modified Organism, gọi tắt là GMO) là khái niệm để chỉ những thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật, động vật đã biến đổi gen. Có khá nhiều loại thực phẩm đã được biến đổi gen và dùng thương mai như ngô, đậu tương, củ cải đường, lúa, lúa mì, cây cải dầu, táo, cá hồi….

Tuy nhiên, nhìn chung thực phẩm GMO ở Việt Nam và trên thế giới đều được chia thành 2 loại chính là những cây trồng kháng thuốc diệt cỏ (người nông dân có thể phun thuốc diệt cỏ mà không ảnh hưởng đến cây trồng) và cây trồng được cấy gen để tăng thêm một loại chất nhất định (ví dụ như gạo tăng vitamin A hay cây trồng tự sinh ra chất độc để diệt côn trùng, sâu bọ gây hại…).

Các mốc chính của thực phẩm biến đổi gen ở Việt Nam

thuc-pham-bien-doi-gen-o-viet-nam-2

Ngô GMO là giống thực phẩm biến đổi gen đầu tiên được trồng ở nước ta

– Từ năm 2005, Chính phủ Việt Nam đã có chủ trương phát triển và ứng dụng công nghệ sinh học vào nông nghiệp. Trong đó có công nghệ GMO và việc dùng các giống thực phẩm biến đổi gen ở Việt Nam.

– Đến năm 2010, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn tiến hành thử nghiệp 7 giống ngô GMO và triển khai Luật an toàn thực phẩm năm 2010.

– Tháng 3/2015, 3 giống ngô biến đổi gen đã được xuống giống đồng loạt tại 4 tỉnh phía Bắc và 4 tỉnh phía Nam.

– Đến tháng 8/2016, 21 giống ngô và đậu nành biến đổi gen được cấp phép trồng tại thị trường Việt Nam.

Trước Việt Nam, trên thế giơi đã có 28 quốc gia cho phép trồng cây biến đổi gen (chủ yếu là ngô, đậu nành và cây bông).

Diện tích trồng thực phẩm biến đổi gen ở Việt Nam

Về tình hình trồng thực phẩm biến đổi gen tại Việt Nam, tính đến thời điểm hiện tại Thủ tướng Chính phủ đã cho phép trồng đại trà 3 giống cây trồng biến đổi gen phổ biến là ngô biến đổi gen, đậu tương biến đổi gen và bông vải biến đổi gen.

Từ năm 2010, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn đã tiến hành khảo nghiệm 7 giống ngô biến đổi gen trong đó có 3 giống của công ty TNHH Dekalb Việt Nam (công ty Monsanto), 3 giống của công ty TNHH Syngenta và 1 giống của công ty Pioneer Hibred Việt Nam.

Diện tích thực phẩm biến đổi gen ở Việt Nam cũng không ngừng tăng mạnh. Năm 2009, diện tích cây trồng biến đổi gen đã đạt 134 triệu ha, trong đó riêng đậu nành GMO đã chiếm 76 triệu ha.

Ngoài nguồn trồng thì thực phẩm biến đổi gen cũng đã xâm nhập vào thị trường Việt Nam qua nguồn nhập khẩu. Thậm chí, theo thông tin trên VTV thực phẩm GMO đã vào Việt Nam từ rất sớm. Bởi từ năm 2010, Trung tâm tiêu chuẩn đo lường chất lượng 3 (Quatest 3) tiến hành khảo sát các mặt hàng nông sản và thực phẩm chế biến ở TP Hồ Chí Minh.

Kết quả cho thấy có 111/323 (chiếm gần 34,4%) mẫu thực phẩm khảo sát dương tính với promoter 35S hoặc terminator nos – một dạng biến đổi gien. Trong 111 mẫu xuất hiện biến đổi gen, có 45 mẫu ngô, 29 mẫy đậu tương, 15 mẫu khoai tây, 10 mẫu cà chua….

thuc-pham-bien-doi-gen-o-viet-nam-3

Diện tích trồng tăng nhưng nhiều người vẫn lo ngại về thực phẩm biến đổi gen

Về nguyên tắc, những giống thực phẩm biến đổi gen ở Việt Nam hay trên toàn thế giới đều được tạo ra với mục đích tốt đẹp. Nghĩa là sau biến đổi, thực phẩm vẫn giữ được hàm lượng dinh dưỡng vốn có hoặc tăng lên. Đồng thời, giúp mùa vụ bội thu bởi những đặc tính như năng suất cao, chống chịu sâu bọ, thuốc diệt cỏ hay khí hậu khắc nghiệt một cách hiệu quả.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc hạn chế trong nghiên cứu về độ an toàn của thực phẩm biến đổi gen đã dấy lên mối lo ngại trên phạm vi toàn thế giới. Dù chịu ảnh hưởng của việc bảo vệ bản quyền nhưng một số nghiên cứu nhỏ lẻ đang chỉ ra rằng các giống biến đổi gen đang mang đến nhiều ảnh hưởng tiêu cực cho sức khỏe con người, động vật và môi trường.

Việt Nam đã cho phép trồng một số giống biến đổi gen, đặc biệt là ngô với mong muốn tạo động lực cho ngành nông nghiệp. Tuy nhiên, việc Thái Lan – nơi đặt trụ sở của nhiều công ty sản xuất giống ngô GMO đang hạn chế, thậm chí không trồng giống thực phẩm ứng dụng công nghệ cao này đang khiến người tiêu dùng đặt dấu chấm hỏi. Liệu thực phẩm biến đổi gen ở Việt Nam có an toàn, tốt đẹp như nhiều đơn vị khẳng định?