Tình trạng trồng ngô biến đổi gen tại Việt Nam

Ngô là cây trồng biến đổi gen phổ biến nhất trên thế giới. Đặc biệt, ngô biến đổi gen đã được chấp nhận, được sử dụng và trồng trên chính đất nước Việt Nam. Vậy tình trạng trồng ngô biến đổi gen ở Việt Nam như thế nào? Ngô biến đổi gen có an toàn không?

Trồng ngô biến đổi gen tại Việt Nam

ngo-bien-doi-gen-1

Ngô biến đổi gen đã được trồng tại Việt Nam

Thị trường nông nghiệp Việt Nam đang thu hút các nhà đầu tư thực phẩm GMO. Đơn cử như với ngô, loại cây lương thực này đã được biến đổi gen và trồng ở nhiều nước trên thế giới, trong đó có Việt Nam. Hiện đã có 16 giống ngô biến đổi gen được Chính phủ Việt Nam chấp thuận. Mỗi năm lượng hạt giống ngô biến đổi gen (GMO) được tung ra thị trường Việt Nam là khoảng 200 tấn tương ứng với diện tích trồng lên đến 100 ha.

Từ khi mới du nhập vào thị trường Việt Nam, ngô biến đổi gen đã có thời gian hơn 10 năm để hoàn thiện văn bản pháp lý cho phép thương mại hóa, khung pháp lý cho an toàn sinh học, an toàn với vật nuôi hay an toàn thực phẩm.

Đến nay đã có 4 sự kiện giống ngô biến đổi gen của hai công ty Dekalb Việt Nam và Syngenta Việt Nam được công nhận an toàn sinh học và đủ điều kiện để làm thức căn chăn nuôi…. Tuy nhiên, đến nay Việt Nam vẫn chưa có những vùng sản xuất quy mô tương ứng với ngô biến đổi gen, phần lớn vùng sản xuất vẫn manh mún, nhỏ lẻ, kéo theo đó là giá ngô biến đổi gen trồng ở Việt Nam cao hơn các vùng trồng khác ở chây Mỹ như Argentina, Brazil….

Chia sẻ về lợi ích của ngô biến đổi gen, TS Graham Brookes, Viện PGEconomics, Vương quốc Anh cho biết lợi ích của giống cây trồng biến đổi gen này sinh trưởng tốt, ít bị sâu bênh gây hại (kháng sâu đục thân), năng suất cao, chất lượng thương phẩm tốt… Hơn nữa, một số giống ngô GMO đang được cấy gen kháng thuốc trừ sâu nên người nông dân có thể dễ dàng giải quyết cỏ dại, giảm nhân công, giảm chi phí sản xuất, tăng lợi nhuận cho người trồng.

ngo-bien-doi-gen-2

Ngô biến đổi gen ít sâu bệnh hơn, cho năng suất cao hơn

Chị Lò Thị May, Mai Sơn, Sơn La cho biết: “Trước trồng ngô thường rất hay bị sâu bệnh, nhất là bệnh đục thân. Nhiều vụ ngô rất tốt mà bị đúc thân hỏng hết. Sau nhà tôi chuyển sang trồng ngô biến đổi gen. Ngô này trồng cũng đơn giản như ngô thường nhưng ít bị sâu bệnh, năng suất tốt. Dù giá ngô thường và ngô biến đổi gen đều như nhau, giá giống ngô biến đổi gen lại cao hơn nhưng do năng suất tốt nên vẫn thu được nhiều tiền lời hơn”.

Tuy nhiên, bên cạnh các lợi ích, TS Graham vẫn lo ngại về những tác động tiêu cực của cây trồng biến đổi gen với sức khỏe và môi trường trong tương lai. Bởi kết quả khảo sát thực trạng các nước trên thế giới cho thấy sự ra đời và nhân rộng các giống cây biến đổi gen kháng thuốc diệt cỏ đã kéo theo sự phụ thuộc vào glyphosate của nông dân.

Thực trạng này đang rõ ràng nhất ở khu vực châu Mỹ – vùng trồng ngô GMO hàng đầu trên thế giới. Việc sử dụng thuốc diệt cỏ tại khu vực này đã tạo ra các giống cỏ kháng thuốc. Kéo theo đó, người nông dân đang phải điều chỉnh và thay đổi các biện pháp kiểm soát cỏ dại, khiến số lượng, số loại thuốc trừ cỏ tăng, chi phí cũng tăng lên. Lượng thuốc trừ có này đang ngày ngày tác động đến người trồng, người dùng và môi trường trong tương lai.

Việc kiểm nghiệm ngô biến đổi gen gặp khó

Nước ta đang tạo điều kiện thuận lợi cho các giống ngô GMO phát triển. Tuy nhiên, vấn đề mà TS Graham Brookes, Viện PGEconomics, Vương quốc Anh lo ngại cũng là vấn đề chung cho ngô GMO ở Việt Nam. Dù nhiều người lo ngại về các tác động của ngô GMO nói riêng và thực phẩm biến đổi gen nói chung nhưng việc kiểm nghiệm chất lượng và độ an toàn của ngô GMO lại đang gặp nhiều khó khăn.

Theo TS Hoàng Khánh Hòa (đang nghiên cứu chuyên ngành Kinh tế Nông nghiệp sau Tiến sĩ tại Mỹ) thì việc xác định mối nguy hại của thực phẩm GMO đang bị hạn chế bởi quá trình kiểm nghiệm quá phức tạo và khó khăn.

ngo-bien-doi-gen-3

Tính an toàn của ngô biến đổi gen nói riêng và nhóm thực phẩm GMO nói chung đang khiến nhiều người lo lắng

“Các nghiên cứu liên quan đến GMO và đặc biệt là nghiên cứu về tính an toàn của GMO vấp phải một “hòn đá tảng” lớn, đó là quyền sở hữu trí tuệ mà các công ty giống GMO lớn như Monsanto, Syngenta đang được bảo hộ và sử dụng triệt để để hạn chế các nghiên cứu không có lợi cho họ”.

TS Hòa giải thích khá rõ ràng là nếu muốn làm một nghiên cứu liên quan đến GMO như một giống ngô biến đổi gen hay đậu biến đổi gen thì người làm nghiên cứu phải xin phép các công ty sản xuất ra chúng. Không đơn giản chỉ là ra thị trường mua về trồng rồi nghiên cứu, thí nghiệm mà cần phải xin phép rõ ràng.

Sau khi nhận được xin phép thì công ty sản xuất sẽ quyết định xem nhà nghiên cứu có được dùng giống đó để thí nghiệm không. Cơ quan chức năng cho rằng việc xin phép này sẽ bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ, tránh cho các đơn vị nghiên cứu bị ăn cắp giống. Tuy nhiên, đây cũng trở thành rào cản lớn nhất để làm rõ ngô biến đổi gen nói riêng và thực phẩm GMO nói chung có an toàn không. Để người dùng hiểu rõ về thực phẩm mình đang sử dụng hoặc đang gián tiếp sử dụng.