Thực phẩm GMO tại Việt Nam: Phải dán nhãn để người dân lựa chọn

Thực phẩm GMO tại Việt Nam vẫn gây nhiều tranh cãi. Dù cho phép trồng nhưng nước ta cũng đã có những quy định về việc dán nhãn thực phẩm GMO để người dân có thể lựa chọn.

Tranh cãi về mức độ an toàn của thực phẩm GMO

thuc-pham-gmo-tai-viet-nam-1

Đậu tương là thực phẩm chính được biến đổi gen

Thực phẩm biến đổi gen (GMO) tại Việt Nam gồm tất cả những loại thực phẩm được trồng từ hạt giống đã được biến đổi gen – DNA. Hiện nay có một số thực phẩm chính được biến đổi gen như ngô, đậu tương, cây bông, cá hồi…

Theo Cơ quan Quản lý dược phẩm và thực phẩm Hoa Kỳ (FDA) hiện các thực phẩm GMO đều phải đáp ứng quy định về an toàn thực phẩm như các loại thực phẩm không biến đổi gen thông thường. Tuy nhiên, bên cạnh mục đích cao cả (đảm bảo an ninh lương thực) và các loại ích được quảng cáo thì vẫn có nhiều quan ngại về mức độ an toàn của thực phẩm GMO. Thậm chí nhiều ý kiến cho rằng thực phẩm GMO làm tăng nguy cơ dị ứng ức chế miễn dịch, kháng kháng sinh hay ung thư. Cụ thể:

Dị ứng

Thống kê của Trung tâm Thống kê Y tế quốc gia Hoa Kỳ thì tình trạng dị ứng thực phẩm năm 1997 – 1999 ở nhóm trẻ em dưới 18 tuổi là 3,4%. Tuy nhiên, đến giai đoạn 2009 – 2011 tỷ lệ này đã tăng lên tới. Tuy chưa có bằng chứng khoa học cụ thể chứng minh tình trạng dị ứng này có liên quan đến thực phẩm GMO. Tuy nhiên, đây là giai đoạn thực phẩm GMO xuất hiện ngày càng nhiều trong các bữa ăn nên một số chuyên gia nhận định rằng cần thêm những nghiên cứu để làm sáng tỏ mối quan hệ này.

Tình trạng kháng kháng sinh

thuc-pham-gmo-tai-viet-nam-2

Nhiều người lo ngại biến đổi gen sẽ làm tăng tình trạng kháng thuốc kháng sinh

Kháng kháng sinh đang khiến cả thế giới lo ngại. Số liệu của Trung tâm Kiểm soát và phòng chống dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC) cho thấy các vi sinh vật kháng kháng sinh đã ảnh hưởng tới khoảng 2 triệu mỗi năm. Thậm chí mỗi năm đều có tới 23.000 người tử vong vì các bệnh nhiễm trùng.

Vì một số thực phẩm biến đổi gen được cấy loại gen kháng kháng sinh nên nhiều người lo ngại đây có thể là nguyên nhân gây ra tình trạng tăng kháng thuốc kháng sinh trên người. Tuy nhiên, quan điểm này cũng chưa được nghiên cứu xác định chính xác.

Những mối quan ngại khác

Thực phẩm GMO tại Việt Nam nói riêng và trên thế giới nói chung còn gây nhiều quan ngại khác. Đơn cử như việc Food and Chemical Toxicology từng đăng một bài báo với nội dung ngô GMO và thuốc diệt cỏ Roundup là nguyên nhân gây tình trạng ung thư và chết non trên mô hình chuột. Dù đến năm 2013, tạp chí này đã rút lại bài báo vì cho rằng nghiên cứu đã dùng quá ít chuột thí nghiệm và giống chuốt thí nghiệm được dùng lại rất nhạy cảm với bệnh ung thư nhưng nghiên cứu vẫn tạo nên mối lo ngại với người tiêu dùng.

Yêu cầu dán nhãn thực phẩm GMO tại Việt Nam

Hiện vẫn chưa có đầy đủ bằng chứng khoa học khẳng định rằng dùng thực phẩm biến đổi gen sẽ gây hại cho sức khỏe. Tuy nhiên, thực phẩm GMO tại Việt Nam vẫn là vấn đề gây tranh cãi và một số nghiên cứu nhỏ lẻ cũng đã chỉ ra tác hại của loại thực phẩm này. Do đó, việc dán nhãn để người tiêu dùng biết nguồn gốc thực phẩm là hết sức cần thiết. Đây cũng là quy định đã được nhiều quốc gia trên thế giới áp dụng.

thuc-pham-gmo-tai-viet-nam-3

Thực phẩm GMO tại Việt Nam sẽ phải dán nhãn để người tiêu dùng dễ lựa chọn

Ở nước ta, dù chỉ mới công nhận 4 giống ngô biến đổi gen nhưng việc nhập khẩu các loại thực phẩm biến đổi gen như đậu tương, ngô… đã được tiến hành từ hàng chục năm trước. Do vậy việc quy định ghi nhãn đối với những thực phẩm GMO tại Việt Nam càng cần được gấp rút thực hiện để góp phần làm minh bạch thông tin, giúp người tiêu dùng có thể lựa chọn.

Theo Thông tư liên tịch 45/2015 của Bộ Khoa học & Công Nghệ và Bộ Nông Nghiệp & Phát triển nông thông thì từ 8-1-2016, thực phẩm GMO tại Việt Nam được đóng gói sẵn sẽ bắt buộc phải ghi nhãn bằng tiếng Việt. Nhãn này sẽ phải ghi rõ cụm từ “biến đổi gen”. Cụ thể, thực phẩm biến đổi gen bao gói sẵn có thành phần biến đổi gen chiếm ít nhất 5% tổng nguyên liệu được sử dụng sẽ phải ghi nhãn khi lưu thông tại thị trường Việt Nam.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia đánh giá việc này vẫn chưa được quy định chặt chẽ bởi việc ghi nhãn chỉ áp dụng với nhóm thực phẩm GMO tại Việt Nam đóng gói sẵn. Trong khi đó, thực phẩm tươi sống và thực phẩm chế biến nhưng không bao gói không phải tuân thủ.

Trả lời báo chí, luật gia Phan Thị Việt Thu, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TP Hồ Chí Minh từng cho biết quy định ghi nhãn “biến đổi gen” đã có nhưng thực tế chưa thấy sản phẩm được ghi nhãn với cụm từ này. Theo bà Thu, cơ quan quản lý cần kiểm tra, rà soát và yêu cầu các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm GMO tại Việt Nam thực hiện đúng quy định. Bà Thu cũng xác nhận rằng nước ta hiện không có quy định ghi nhãn với nông sản GMO được bày bán trực tiếp, không có bao gói. Do đó, sẽ có tình trạng người nông dân mua giống có biến đổi gen hay không cũng không biết, cứ trồng rồi thu hoạch để bán khiến người tiêu dùng hoang mang, khó lựa chọn.